over

Het initiatief voor dit project is ontstaan uit een samenwerking tussen projectteam Sociaal Vervoer van de Gemeente Amsterdam en Speculative Designer Bob Wiebes, vanuit de wens om de te schrijven toekomstvisie over Sociaal Vervoer te voeden met inspiratie en ideeën vanuit allerlei verschillende hoeken, waaronder een domein als Speculative Design. Samen hebben zij de basis gelegd voor het werk wat op deze website te zien is. Hieronder leggen we uit hoe de werken tot stand zijn gekomen.

speculative design
Speculative Design is een designmethodiek die er naar streeft door middel van het definiëren van scenario’s en deze uit te werken in provocatieve prototypes (provotypes), een hypothetisch gevoel uit te lokken of vragen van ethische aard te stellen, waardoor nu al een basis gelegd kan worden voor het beleid van de toekomst, zodat we niet door de toekomst ingehaald worden, maar deze zelf kunnen maken.

Het Speculative Design-proces bestaat uit drie stappen:

  1. signalen kiezen
  2. scenario’s definiëren
  3. provotypes maken
  4. reacties verzamelen

signalen kiezen
Een signaal is een thema of trend. In het geval van sociaal vervoer, wat al een signaal op zich genoemd zou kunnen worden, is dat bijvoorbeeld vergrijzing, de vervagende lijn tussen mens en machine, virtual en augmented reality, etc.

scenario’s definiëren
Voor deze fase hebben we gebruik gemaakt van de vier toekomstscenario’s zoals geschetst door het Planbureau voor de Leefomgeving in hun onderzoek Oefenen met de Toekomst. Ze hebben vier scenario’s gedefinieerd, namelijk Beursplein, Groenwijk, Eigenwijk en Bubbelstad (zie onder). Samen met het projectteam Sociaal Vervoer hebben we de scenario’s verfijnd richting onze thematiek en hebben we de uitkomsten hiervan gedeeld met zeven kunstenaars.

provotypes maken
De kunstenaars zijn aan de slag gegaan met de inspiratie uit de scenario-sessie, waarin we aan de hand van de scenario’s van het PBL onze visie op de verschillende toekomsten van Sociaal Vervoer hebben gedeeld. In een korte periode hebben zij vanuit hun eigen visie een visualisatie of vertaling gemaakt van de verschillende scenario’s en provocatieve werken neergezet die ons tijdens het kijken verwonderen, onszelf vragen laten stellen en kritisch laten nadenken over hoe we de toekomst vorm kunnen geven.

reacties verzamelen
Hier hebben we u voor nodig. We zijn ontzettend benieuwd wat u denkt en voelt bij de werken die de kunstenaars naar aanleiding van de scenario’s hebben gemaakt. Op uw feedback baseren wij mede ons toekomstige beleid en onze toekomstvisie. In het Speculative Design-proces is dit waar het toekomstkijken en de realiteit weer samenkomen. Op deze website kunt u onder elk kunstwerk een reactie achterlaten volgens het format zoals daar beschreven.

scenario’s planbureau voor de leefbaarheid
De input voor de diverse werken zijn de vier scenario’s zoals gedefinieerd door het Planbureau voor de Leefomgeving in hun document Oefenen met de Toekomst, namelijk Beursplein, Groenstad, Eigenwijk en Bubbelstad. De scenario’s zijn uitgebreid te bekijken op de website van PBL: https://themasites.pbl.nl/oefenen-met-de-toekomst/

bubbelstad

In het scenario Bubbelstad verenigen stedelingen zich in afzonderlijke lifestylecollectieven (bubbels). Samen met bijpassende marktpartijen geven zij de samenleving vorm. De rol van de overheid is klein. In het stedelijke netwerk wordt digitale communicatie belangrijker dan de fysieke infrastructuur. Er wordt minder gereisd en ruimtes worden door middel van virtual reality flexibel gebruikt.

groenrijk


In het scenario Groenrijk organiseert de Rijksoverheid onder toenemende druk uit de maatschappij een systeemtransitie naar een groene, circulaire samenleving. Een individueel planeetpuntenbudget beperkt de bewegingsvrijheid en stimuleert stedelingen te delen wat er beschikbaar is. In de stad staat nabijheid van wonen, werken en recreëren centraal. Hierdoor kunnen lopen en fietsen de standaard worden.

beursplein


In het scenario Beursplein zijn prestatie, zelfontwikkeling en zelfredzaamheid de dominante waarden. Grote marktpartijen zijn in de lead, de overheid biedt hun zekerheid. In de stedelijke regio ontstaan grote ruimtelijke contrasten, bijvoorbeeld tussen luxe woon-werkwoonenclaves in het centrum en wijken met een lagere leefomgevingskwaliteit op afstand daarvan. Veel mensen zijn dagelijks lang onderweg tussen woning en werkplek.

eigenwijk


In het scenario Eigenwijk voelen mensen zich sterk verbonden met de eigen buurt, wijk of stad. Geborgenheid en kleinschaligheid staan centraal. Lokale gemeenschappen hebben zeggenschap over hun directe leefomgeving. Dit bemoeilijkt de afstemming over grootschalige voorzieningen en bovenlokale infrastructuur. Veel mobiliteit speelt zich in de eigen wijk of stad af; niet hoeven reizen wordt als kwaliteit gezien.